Friday, October 2, 2026


Question Tags: Rules, Examples, Exercises and Answers
What is a Question Tag?
A question tag is a short question added to the end of a statement. We use question tags when we want to check or confirm information.
Examples
You are a student, aren't you?
She is coming today, isn't she?
They don't play cricket, do they?
Rahul can swim, can't he?
A question tag normally consists of an auxiliary verb (helping verb) + pronoun.
Basic Rule of Question Tags
There are two important rules:
Rule 1: Positive statement → Negative question tag
If the statement is positive, the question tag is usually negative.
Examples:
He is a teacher, isn't he?
She can dance, can't she?
They are ready, aren't they?
You like English, don't you?
Rule 2: Negative statement → Positive question tag
If the statement is negative, the question tag is usually positive.
Examples:
He isn't a teacher, is he?
She can't dance, can she?
They aren't ready, are they?
You don't like tea, do you?
Question Tags with "Be" Verbs
When the statement contains am, is, are, was, or were, use the appropriate form in the question tag.
Examples
He is your brother, isn't he?
She is beautiful, isn't she?
They are students, aren't they?
You are ready, aren't you?
He was absent, wasn't he?
They were happy, weren't they?
Negative statements:
He isn't your brother, is he?
They aren't students, are they?
She wasn't absent, was she?
They weren't happy, were they?
Question Tags with "Do, Does and Did"
When there is no auxiliary verb in a simple present or simple past statement, use do, does, or did.
Simple Present
You play cricket, don't you?
They speak English, don't they?
He plays cricket, doesn't he?
She likes music, doesn't she?
Simple Past
You went to school, didn't you?
They played well, didn't they?
He visited Mumbai, didn't he?
Negative examples:
You don't play cricket, do you?
She doesn't like music, does she?
They didn't go there, did they?
Question Tags with Modal Verbs
If the statement contains a modal verb such as can, could, will, would, shall, should, may, or might, use the same modal verb in the tag.
Examples
He can swim, can't he?
She can't drive, can she?
You will come, won't you?
They won't agree, will they?
We should help him, shouldn't we?
She could solve the problem, couldn't she?
You would help me, wouldn't you?
Question Tags with "Have" and "Has"
When have/has functions as an auxiliary verb, use it in the question tag.
She has finished her work, hasn't she?
They have arrived, haven't they?
He hasn't completed the work, has he?
You haven't seen this film, have you?
Question Tags with "There"
When a sentence begins with there is, there are, there was, or there were, use there in the tag.
There is a problem, isn't there?
There are many students, aren't there?
There was a meeting, wasn't there?
There weren't many people, were there?
Question Tags with "This" and "That"
Use it in the question tag.
This is your book, isn't it?
That is your house, isn't it?
This isn't your pen, is it?
That wasn't your bag, was it?
Question Tags with "These" and "Those"
Use they in the question tag.
These are your books, aren't they?
Those are your shoes, aren't they?
These aren't your books, are they?
Those weren't your shoes, were they?
Question Tags with "Everyone, Everybody, Someone and Nobody"
Words such as everyone, everybody, someone, nobody, no one generally take they in the question tag.
Examples
Everyone is ready, aren't they?
Everybody enjoyed the programme, didn't they?
Someone called you, didn't they?
Nobody came to school, did they?
No one knows the answer, do they?
Special Case: "I am"
The usual question tag for I am is:
I am late, aren't I?
Example:
I am your friend, aren't I?
I am invited, aren't I?
Special Case: Imperative Sentences
For commands and requests, question tags can use expressions such as will you?, won't you?, would you?, or can you?, depending on the meaning.
Examples
Open the door, will you?
Please help me, will you?
Come with us, won't you?
Don't make noise, will you?
For suggestions beginning with Let's, the usual tag is:
shall we?
Example:
Let's go for a walk, shall we?
Let's play cricket, shall we?
Question Tags: 30 Examples
You are a student, aren't you?
She is your sister, isn't she?
They are ready, aren't they?
He was absent, wasn't he?
We were late, weren't we?
You like English, don't you?
She likes music, doesn't she?
They play football, don't they?
He went to school, didn't he?
She finished her homework, didn't she?
He can swim, can't he?
You can't drive, can you?
She will come tomorrow, won't she?
They won't complain, will they?
We should help them, shouldn't we?
He hasn't arrived, has he?
They have completed the work, haven't they?
There is a problem, isn't there?
There aren't many students, are there?
This is your book, isn't it?
Those are your shoes, aren't they?
Everyone is happy, aren't they?
Nobody called you, did they?
You don't know him, do you?
She doesn't speak French, does she?
They didn't come yesterday, did they?
He wasn't angry, was he?
Let's go outside, shall we?
Open the window, will you?
I am late, aren't I?
Practice Exercise 1: Fill in the Question Tags
Complete the following sentences with suitable question tags.
You are a teacher, __________?
She is your friend, __________?
They are coming tomorrow, __________?
He isn't ready, __________?
We were late, __________?
You like English, __________?
She doesn't play tennis, __________?
They went to Mumbai, __________?
He can drive a car, __________?
You can't swim, __________?
She will help us, __________?
They won't come today, __________?
He has completed his homework, __________?
They haven't arrived yet, __________?
There is a problem, __________?
There aren't many people here, __________?
This is your notebook, __________?
Those are your books, __________?
Everyone enjoyed the programme, __________?
Nobody knows the answer, __________?
Answers to Exercise 1
aren't you?
isn't she?
aren't they?
is he?
weren't we?
don't you?
does she?
didn't they?
can't he?
can you?
won't she?
will they?
hasn't he?
have they?
isn't there?
are there?
isn't it?
aren't they?
didn't they?
do they?
Practice Exercise 2: Choose the Correct Question Tag
Choose the correct answer.
He is a doctor, __________?
a) is he
b) isn't he
c) doesn't he
She doesn't like coffee, __________?
a) does she
b) doesn't she
c) is she
They played cricket, __________?
a) don't they
b) didn't they
c) weren't they
You can speak English, __________?
a) can't you
b) can you
c) don't you
She won't come today, __________?
a) won't she
b) will she
c) does she
Let's start the lesson, __________?
a) will we
b) shall we
c) don't we
Nobody was absent, __________?
a) were they
b) weren't they
c) was he
There is a book on the table, __________?
a) isn't there
b) is there
c) doesn't there
This is your pen, __________?
a) isn't this
b) isn't it
c) doesn't it
I am right, __________?
a) amn't I
b) aren't I
c) don't I
Answers to Exercise 2
b) isn't he
a) does she
b) didn't they
a) can't you
b) will she
b) shall we
a) were they
a) isn't there
b) isn't it
b) aren't I
Practice Exercise 3: Correct the Question Tags
Find and correct the mistake.
She is your sister, doesn't she?
He plays cricket, isn't he?
They aren't ready, aren't they?
You don't like tea, don't you?
He can swim, doesn't he?
She went to school, wasn't she?
Let's go home, will we?
Nobody came, didn't they?
This is your bag, isn't this?
There are many students, isn't there?
Answers to Exercise 3
She is your sister, isn't she?
He plays cricket, doesn't he?
They aren't ready, are they?
You don't like tea, do you?
He can swim, can't he?
She went to school, didn't she?
Let's go home, shall we?
Nobody came, did they?
This is your bag, isn't it?
There are many students, aren't there?
Quick Revision: Question Tag Formula
Positive sentence
Positive statement + negative tag
She is happy, isn't she?
Negative sentence
Negative statement + positive tag
She isn't happy, is she?
Remember
Positive → Negative
Negative → Positive
The auxiliary verb in the statement generally determines the auxiliary verb in the question tag.
The subject changes into a suitable pronoun.
Test Yourself
Complete these 10 sentences without looking at the answers.
You are ready, __________?
He doesn't know me, __________?
She can sing well, __________?
They visited Delhi, __________?
We should help him, __________?
There isn't any water, __________?
Everyone is present, __________?
Let's begin, __________?
This isn't your book, __________?
I am your friend, __________?
Test Answers
aren't you?
does he?
can't she?
didn't they?
shouldn't we?
is there?
aren't they?
shall we?
is it?
aren't I?
Conclusion
Question tags are short questions used to confirm or check information. The most important rule to remember is:
Positive statement → Negative question tag
Negative statement → Positive question tag
Practice question tags regularly and pay attention to the auxiliary verb, subject pronoun, and positive/negative form of the sentence.
For more English grammar lessons, exercises, vocabulary and spoken English practice, explore the other resources on English For Enrichment 2.
x

Thursday, October 1, 2026

Rhyming words in Hindi, Marathi and English

 
cat – bat
king – ring
hat – mat
sing – wing
rat – sat
bring – thing
fan – man
light – night
can – ran
right – sight
pan – van
bright – flight
cap – map
day – say
tap – nap
play – stay
lap – gap
way – May
red – bed
rain – train
fed – led
pain – gain
head – bread
main – chain
hen – pen
boat – goat
ten – men
coat – float
den – then
road – load
big – pig
toad – road
dig – wig
tree – bee
fig – wig
see – free
sit – hit
three – knee
bit – fit
blue – true
pin – win
glue – clue
tin – fin
flew – grew
hot – pot
ball – wall
not – lot
call – fall
dog – log
tall – small
frog – log
book – cook
top – hop
look – hook
mop – shop
took – shook
sun – fun
car – star
run – bun
far – jar
cup – pup
dark – park
cut – hut
moon – soon
bug – rug
noon – spoon
mug – hug
room – bloom
fox – box
cake – lake
six – mix
make – take
fix – six
bake – shake
bed – red
bell – shell
chair – hair
well – tell
fair – pair
sell – smell
bear – pear
fish – dish
dear – near
wish – dish
hear – fear
hand – sand
mouse – house
land – band
blouse – house
stand – grand
goat – boat
kind – mind
nose – rose
find – wind
close – those
cold – old
green – queen
gold – told
clean – mean
school – cool
यमक शब्द
राम – काम
नाम – धाम
दाम – आम
जाम – शाम
बात – रात
हाथ – साथ
मात – जात
सात – भात
दिन – बिन
जिन – छिन
मन – धन
वन – तन
जन – गगन
नयन – चयन
घर – डर
कर – भर
सर – तर
पर – नर
जल – फल
कल – पल
चल – हल
दल – बल
फूल – धूल
मूल – शूल
झूल – भूल
कूल – स्कूल
खेल – मेल
रेल – तेल
बेल – जेल
ठेल – झेल
गाना – खाना
जाना – आना
पाना – नहाना
बनाना – सजाना
राजा – बाजा
ताजा – काजा
रानी – पानी
कहानी – जवानी
दानी – ज्ञानी
नानी – नानी
मोर – चोर
भोर – जोर
शोर – डोर
छोर – घोर
रात – बात
जात – पात
आम – दाम
काम – नाम
चाँद – बाँद
फाँद – माँद
तारा – प्यारा
न्यारा – हमारा
किनारा – सहारा
बेचारा – दोबारा
नदी – कभी
सभी – अभी
खुशी – हँसी
खुशी – कमी
बड़ा – खड़ा
पड़ा – लड़ा
चढ़ा – बढ़ा
गड़ा – सड़ा
मीठा – रीठा
सीधा – पीठा
नीला – गीला
पीला – ढीला
काला – निराला
उजाला – निवाला
छोटा – मोटा
खोटा – लोटा
टोपी – गोपी
रोपी – सोपी
राजा – ताजा
बाजा – काजा
दीप – सीप
नीप – समीप
नाव – गाँव
भाव – चाव
दाँव – घाव
ठाँव – छाँव
मन – वन
धन – जन
रोटी – मोटी
छोटी – खोटी
घोड़ा – थोड़ा
जोड़ा – छोड़ा
बोला – खोला
डोला – झोला
बिल – मिल
खिल – सिल
दिल – तिल
हिल – खिल
इयत्ता ५वी ते १०वीसाठी मराठी यमक जुळणाऱ्या शब्दांच्या १०० जोड्या
यमक शब्द
यमक शब्द
आकाश – प्रकाश
विकास – विनाश
विचार – आचार
प्रचार – प्रसार
संसार – व्यवहार
अधिकार – स्वीकार
ज्ञान – ध्यान
दान – मान
प्राण – त्राण
गान – भान
जीवन – पावन
नूतन – चैतन्यपूर्ण
मन – धन
जन – वन
तन – रण
क्षण – कण
काळ – बाळ
माळ – जाळ
गोड – मोड
जोड – तोड
थंड – दंड
बंद – मंद
सुंदर – सागर
साजिरा – गोजिरा
नदी – कधी
जरी – तरी
परी – खरी
घरी – दरी
वारा – तारा
किनारा – सहारा
प्यारा – न्यारा
इशारा – नजारा
फुल – मूल
धूळ – शूल
भूल – झूल
कूल – फूल
रात्र – पात्र
मात्र – छत्र
मित्र – चित्र
सूत्र – क्षेत्र
शब्द – गंध
संबंध – आनंद
सुगंध – प्रबंध
छंद – द्वंद्व
सागर – नागर
डोंगर – आगर
सुंदर – मधुर
मंजुळ – कोमल
हास्य – नृत्य
काव्य – दैन्य
गीत – प्रीत
मीत – जीत
रीत – भीत
प्रतीत – अतीत
दिवस – सुवास
प्रकाश – आभास
प्रयास – विश्वास
श्वास – प्रवास
घर – दर
भर – सर
कर – वर
नर – पर
गाव – भाव
नाव – ठाव
चाव – दाव
घाव – वाव
पाऊस – हाऊस
सुवास – उल्लास
आनंद – स्वच्छंद
परमानंद – मकरंद
रान – गान
दान – मान
भान – प्राण
शान – तान
डोळा – गोळा
भोळा – सोहळा
मळा – कळा
पळा – वळा
वाट – घाट
पहाट – थाट
पाठ – लाट
खाट – काट
काम – नाम
दाम – आम
राम – धाम
ग्राम – मुक्काम
खेळ – मेळ
वेळ – तेल
बेल – रेल
जेल – ढेल
शेत – हेतू
गीत – प्रीत
हात – साथ
बात – रात
जात – मात
वात – सात
पान – कान
मान – दान
भान – तान
गान – प्राण
झाड – गाड
वाड – खाड
ओढ – गोड
मोड – तोड
चंद्र – इंद्र
समुद्र – केंद्र
सुंदर – मंदार
सागर – डोंगर
पहारा – किनारा
सहारा – इशारा
स्वप्न – रत्न
यत्न – प्रयत्न
प्रश्न – उत्तर
दर्शन – स्पंदन
चरण – मरण
शरण – स्मरण
शाळा – माळा
कळा – कला
फळा – जिव्हाळा
सोहळा – निराळा
मुलगा – फुलगा
चुलगा – खुलगा
मैत्री – प्रीती
कीर्ती – स्फूर्ती
शक्ती – भक्ती
युक्ती – मुक्ती
देश – वेश
वेष – आवेश
संदेश – उपदेश
प्रदेश – विशेष
मनात – घरात
वनात – रानात
हातात – डोळ्यात
पाण्यात – आभाळात
सकाळ – दुपार
संध्याकाळ – अंधार
उजेड – निवेद
खेद – वेद
रस्ता – स्वस्त
मस्त – व्यस्त
चांगला – रंगला
दंगला – गोंधळला
गेला – खेळा
आला – झाला
हसणे – बसणे
दिसणे – शिकणे
जाणे – येणे
गाणे – नाचणे
करणे – धरणे
भरणे – मरणे
बोलणे – चालणे
शिकणे – लिहिणे
x

Rhyming Word Pairs.

Tuesday, September 29, 2026

Most Important Daily Useful Sentences

 तुमने मेरे दिल की बात कही।  
You read my mind.
तुम बहुत घमंडी हो। 
You are so full of yourself.
कबाब में हड्डी मत बनो।
Don't be a third wheel .
यहां से निकल लो।
Bug off.
मेरी किस्मत ही खराब है।
I can't catch a break.
तुम भी क्या याद रखोगे 
You can thank me later.
पंगा लेना चाहते हो।
Are you looking for a trouble?
वह सब को मस्का लगाता है।
He is an apple polisher.
 कुछ कुछ याद आ रहा है।
It rings a bell.
देर आए दुरुस्त आए। 
Better late than never.
मैं सुन रहा हूं। 
I am all ears.
यह सिर्फ एक दिखावा है। 
It's just an eye wash.
मेरी तबीयत ठीक नहीं है। 
I am under the weather. 
दिखावा मत करो। 
Stop bragging. 
 यह आसान फैसला है। 
It's an easy call.
अभी नहीं बाद में देखते है।
I will take a rain check.
मेरा मुंह मत खोलो।
 Don't make me spell it out.
मैं ऐसा ही हूँ।
That's how I roll.
ज्यादा होशियार मत बनो। 
Don't be cocky.
मैं तुम्हारा अहसानमंद हूं।
I owe you one.
उसकी बातों में दम नहीं है।
His words don't hold water.
चिंता मत करो। 
No biggie.
तुमने क्या कहा। 
Come again.
मेरे पास पैसे नहीं है। 
I am broke.
तुम तो बड़े किस्मतवाले  हो।
You are one lucky duck
मेरे ध्यान से निकल गया।
It slipped my mind.
ना झंझट ना परेशानी। 
No muss no fuss.
मुझे और भी काम है। 
I have bigger fish to fry.
वह किसी से कम नहीं है।
He is second to none.
आज मेरा मूड ठीक नहीं है।
I am not in my elements today.
सच्चाई का सामना करो।
Wake up and smell the coffee.
जो हुआ उसे भूल जाओ। 
Shake it off.
तुमने मुझे फंसा दिया। 
You framed me.
यह मेरी पहली बार नहीं है।
This is not my first Rodeo .
किसी को कुछ मत कहना।
Mum's the word.
मेरी बदनामी मत करो। 
Don't smear my name.
दाल में कुछ काला है।
I smell a rat.
मैं दुविधा में हूं। 
I am on the fence.
तुम्हारी तो किस्मत ही खुल गई।
You have hit the jackpot.
इसकी उम्मीद बहुत कम है। 
It's a long shot.
मैं पूरी रात करवटें बदलते रहा। 
I kept tossing all night.
चलो इसे बाद में देखेंगे। 
Let's peak this up another time.
जो हो रहा उसे होने दो। 
Let's things run their course.
बड़ी बातें लेकिन कुछ  काम नहीं।
All hat and no cattle.
इसमें कुछ मुश्किल नहीं है। 
It's not rocket science.
मुझे थोड़ा समय दो।
Cut me some slack.
दिमाग पर जोर डालो।
Rack your brain.
मेरी बात ध्यान से सुनो।
Read my lips.
तुमने पहली ही मुलाकात में मेरा दिल जीत लिया।
You had me at hello.
जाहिर सी बात है।
It goes without saying.
क्या आज तुम्हारी छुट्टी है।
Are you off today.
वह मीठा बोलता है।
He is a glib talker.
जो हुआ उसे भूल जाओ। 
It's water under the bridge.
सच्चाई का सामना करो।
Wake up and smell the coffee.
मैं भी यही मानता हूं।
I second that.
तुमने मेरा मजाक उड़ाया। 
You are mocking me.
इसे अपना ही घर समझो। 
Make yourself at home.
वह शराब नहीं पीता। 
He is a teetotalar.
मैं यूं गया और आया।
I will be back in a flash.
उसे नजर मत लगाओ। 
Don't jinx it.
वह ना इधर का रहा ना उधर का। 
He lost at both the ways.
चलो इसे आजमा कर देखते हैं।
Let's give it a shot.
तुम्हारी बात में दम है। 
You have got a point.
मेरे ध्यान से निकल गया। 
It slipped my mind.
समय के साथ कदम बढ़ाओ।
Have your fingers on the pulse.
समय आने पर देखेंगे। 
Cross that bridge when come to it.
हमें मुश्किलों का सामना करना चाहिए।
We should bite the bullet.
मुझे मत लडो।
Don't bicker with me.
दूर के ढ़ोल सुहावने  लगते हैं।
Grass seems greener on the other side.
क्या आपको छुट्टी अच्छी लगती है। 
Do you enjoy having days off?
बेवकूफ हो क्या।
Are you dense.
मैं बातों का पक्का हूं। 
My word is my bone.
बकवास मत करो। 
Cut the crap.
लापरवाही मत करो। 
Dont cut the corners.
मैं उसमें उलझ गया। 
It threw me for a spin.
ज्यादा मुसीबत में ना पड।
Don't push your luck.
बात को सुलझाने दो। 
Let the dust settle.
उसके पेट में कोई बात नहीं पचती। 
He is loose lipped.
आपका हुकुम सर आंखों पर। 
Your wish is my command. 
तुम्हें बहुत जल्दी गुस्सा आता है। 
You have a short fuse.
चिंता मत करो। 
Don't sweat it.
मुझे और बर्दाश्त नहीं होगा।
I am at my breaking point.
ठीक है मान लिया। 
I am completely sold.
मुझे परेशान करना बंद करो। 
Get off my back.
मुझ पर एक एहसान करो। 
Do me a solid.
जल्दी बताओ क्या कहना है। 
Just spit it out.
मुझे लोगों के साथ मिलना घुलना पसंद है।
I am a people person.
अपने फैसले पर डटे रहो। 
Stick to your guns.
बंदर क्या जाने अदरक का स्वाद। 
A blind man is no judge of colours.
वह सठिया गया है।
He has lost his marbles.
तुम मेरा अपमान कर रहे हो।
You are dissing me.
दोस्ती पहले ।
Bros before hoes.

x

Sunday, March 5, 2023

Learn to Speak English

Let me play. मला खेळू दे
Let me go मला जाऊ दे.
Let me eat. मला खाऊ दे.
Let me study. मला अभ्यास करू दे.
Let me drink milk. मला दूध पिऊ दे.
Let me complete  homework. मला गृहपाठ पूर्ण करू दे.
Let me rest. मला विश्रांती घेऊ दे.
Let me finish first. मला पहिले  संपवू दे.
Let me enjoy holidays. मला सुट्ट्यांचा आनंद घेऊ दे.
Let me learn English. मला इंग्लिश शिकू दे.
Let her speak. तिला बोलू दे.
Let her write. तिला लिहू दे.
Let her read. तिला वाचू दे.
Let her cook. तिला स्वयंपाक करू दे.
Let her go home. तिला घरी जाऊ दे.
Let her come in. तिला आत येऊ दे.
Let her do her work. तिला तिचे काम करू दे.
Let her clean room. तिला खोली स्वच्छ करू दे.
Let her learn mathematics. तिला गणित शिकू दे.
Let her watch TV. तिला टीव्ही पाहू दे.
Let him travel. त्याला प्रवास करू दे.
Let him ask questions. त्याला प्रश्न विचारू दे.
Let him answer first. त्याला पहिले उत्तर देऊ दे.
Let him reply. त्याला प्रतिसाद देऊ दे.
Let him take time. त्याला  वेळ घेऊ दे.
Let him study. त्याला अभ्यास करू दे.
Let him wait for some time. त्याला थोडा वेळ वाट पाहू दे.
Let him open the window. त्याला खिडकी उघडू दे.
Let him bat first. त्याला पहिले फलंदाजी करू दे.
Let him eat outside. त्याला बाहेर खाऊ दे.
Let them go. त्यांना जाऊ दे.
Let them tell me.  त्यांना मला सांगू दे.
Let them raise questions. त्यांना प्रश्न विचारू दे.
Let them visit my school. त्यांना माझ्या शाळेला भेट देऊ दे.
Let them play games. त्यांना खेळ खेळू दे.
Let them participate. त्यांना भाग घेऊ दे.
Let them see my house. त्यांना माझे घर पाहू दे.
Let them catch fish. त्यांना मासे पकडू दे.
Let them drink milk. त्यांना दूध पिऊ दे.
Let Sunil ride bike. सुनीलला दुचाकी चालवू दे.
Let Prajwal swim. प्रज्वलला पोहू दे
Let Sheetal work in garden. शितलला बागेत काम करू दे
.
Late Anjali visit the temple. अंजलीला मंदिरात जाऊ दे
.
Let's go to play. चला खेळायला जाऊया.
Let's go to school. चला शाळेला जाऊया.
Let's  read books. चला पुस्तके वाचूया.
Let's complete homework.
 चला गृहपाठ पूर्ण करूया.
Let's travel. चला प्रवास करूया.
Let's go for a picnic. चला सहलीला जाऊया.
Let's draw pictures. चला चित्रे काढूया.
Let's help people. चला लोकांना मदत करूया.
Let's do hard work. चला कष्ट करूया.
Let's have some tea. चला थोडा चहा घेऊया.
x

Monday, October 24, 2022

Baba Amte And Anandvan

 'Baba Amte' the name which I heard hundreds of times throughout my life of three decads. The curiosity about his work and  his name often compelled me to contemplate  him frequently. A strong desire to see 'Anandwan' and 'Hemalkasa', at least once in life, was bornt in my mind a very long ago. Every  article and every book I read about him would double my willingness to visit these places. Fortunately last fortnight on 9th October 2022, finally the day arose when I started my journey to Anandwan with a few friends of mine. 
The plan was to reach  Anandwan as early as possible so that we could get plenty of time to spend over there. I remember, when we entered the first gate, there was a sudden change in surroundings. Very clean roads with beautiful flowered trees on both sides were catching attention of every passerby.

 Guys,we forget ourselves for a while as we see the well planned structures and roads all around. What astound us above everything are the workshops we come to see facing the streets. These workshops offer different opportunities to the hundreds of youngsters here, who in return enrich Anandwan with their skills of weaving, cleaning, drawing, painting, sculptureing and many more arts to describe. But the most wonderful thing associated with Anandwan is that each and every person working here is physically challenged. This is the sheer magic of Baba Amte who has been a source of unending inspiration for these people. The flame of self reliance that was ignited by Baba in 1951, is still burning with same placidity. Smiling faces, working fingerless hands, welcoming lips and confident hearts are the true identity of Anandwan. One of the dwellers of Anandwan, while speaking to us told that Anandwan was founded in 1951. Since then it has become a home for those outcaste people who suffered severly due to their leprosy. In the course of time, all types of disabled people started becoming an inseparable part of Anandwan. The lonely, the rejected, the abandoned, the unloved and the sufferers from all walks of life were welcomed at Anandwan with equal respect. What different happened with them at Anandwan is very interesting to know. Baba inculcated in their minds and souls that their life was really an opportunity for them. They learnt to lead a happy, self esteemed and  respectful life. What else do we expect for being a good human ?

Today when we  observe each nook and corner of Anandwan, our hearts get filled with joy and proud to see the precise work of it's representatives.We visited one shop where carpentry work displayed. 

Samples of wooden art  by fingerless hands, working on handlooms with sightless eyes, teaching totally dumb and deaf students, paintings made with thrown coconut shells and maize husks... everything is just beyond perception and this can happen only at Anandwan.Really it has  given them a reason to live a fruitful life endowed with self confidence.  I don't know what driving force rules their minds but I didn't find anyone blaming and grumbling their fate for being disabled.

Temples are very common in India. We can't imagine any locality without a temple or a place of worship but Anandwan is an exception to that. We didn't find any temple, church or mosque in Anandwan. I think their work has become their worship and Anandwan itself is a spiritual place.

On moving forward someone told us about the medals and rewards. Padma Shree, Padma Vibhushan, Damien Dutton, the highest award in the field of leprosy by the USA, Ramon Magsaysay, The Dalit Mitra Award, the Right Livelihood Prize, the International Gandhi Peace prize,The Templeton Prize, United Nations human Rights Prize,.... This list includes just some to talk about..

This success story dates back to December 26,1914 at Hinganghat. Murlidhar Devidas Amte, initial name of our Baba Amte. He was born in a rich Brahmin family of a Jagirdar of those times.  He had everything that a person could possibly want, a wealthy background and a comfortable life. But he chose to dedicate himself for the betterment of downtrodden and suffered people. Leprosy.. often remembered as a dreaded disease, horrified people with brooding fear those days.Baba relinquished his well to do profession of a lawyer and jumped in the war to rescue and rebuild his brothers.

To understand  altitude of his accomplishments,his struggles, his legacy,his greatness,his highness,his gospel...only way is a direct trip to... Anandwan.
Anandwan..land of  Opportunities!



Saturday, July 2, 2022

यमक जुळणारे शब्द: मराठी आणि इंग्रजी

 ताई - माई
गवत - सवत
पान - खान
फूल - मूल
नवा- खवा
सहा- पहा
लाडू -साडू
बटन- मटन
वरण- चरण
भाऊ -जाऊ
बळ -फळ
जतन - वतन
कान - छान
साडी - गाडी
नवरा - पवरा
खाकी- टाकी
खवा - रवा
खारीक-  बारीक
सुपारी-  व्यापारी
कोण - फोन
पाणी-  गाणी
सात - भात
भाऊ-  गाऊ
लाल - महाल
बिकट-  तिखट
गारा - वारा
दाट-  पाट
साल-  गाल
गरम-नरम
चाक - बाक
फिरकी-  गिरकी
आजी-  भाजी
पाय - काय
गळा - मळा
सडके - मडके
हळू - वळू
सफाई - छपाई
चटकन-  पटकन
गाय - पाय
सहा-  पहा
गर्व-  सर्व
केळ-  खेळ
केस - फेस
फरशी - बुरशी
नाद - साद
ईशा-  मिशा
वीट - नीट
गादी - मादी
दही - सही
लहान - तहान
चोर - मोर
ससा - बसा
कळवा -पळवा 
जत्रा -कुत्रा
ढोल- गोल
वही -सही
जग- मग
तिखट-  फिकट
सावळा- मावळा
रात्र- चित्र
वात- सात
ठेस- नेस
खाली - नाली
नरक- सरक
स्वर्ग - मार्ग
गोड- फोड
तिकडे- इकडे
कोंबडा - तांबडा
चटका - मटका
सैनिक - दैनिक
नाद - वाद
हटके- फुटके
वाच - नाच
खेळ - मेळ
पालक - चालक
वरात - परात
पाहुणे - मेहुणे
फिरकी - गिरकी
आठवण -  साठवण
तारक - मारक
वजन - डझन
तलवार - सलवार
सत्कार - फुत्कार
मावशी - पावशी
उठले - पिठले
छडी - घडी
रडके - फडके
तपास - नापास
भेंडी - शेंडी
जंगल - मंगल
साखर - भाकर
आहेर - माहेर
लग्न - भग्न
कातळ - पातळ
कचरा - निचरा
झरा - खरा
आंबट - लांबट
रक्षक - भक्षक
गल्ला - किल्ला
स्वस्त - मस्त

--------------------------------------------------------------------------

Most Useful list of English rhyming words:


Toy - boy
Man - can
Look - book
Race - guess
Hot - not
Say - bay
Run - fun
Moon - soon
Name - same
Big - fig
Will - fill
Hate -  gate
Rat-  bat
In - sin
Best - test
Last - fast
Rare - care
Hen - ten
Sell - tell
Rise -  size
Dark - mark
Cry - try
So - no
Win -  sin
Paint - taint
Light - white
Pink -  sink
Fine - mine
Walk - talk
Night - sight
Make - take
Week - seek
Loose - goose
Poor - door
Chair - fair
Dare - fare
Lift - gift
One - none
Table - fable
House - mouse
Nice - mice
Hire - fire
Dog - fog
Blow - flow
Can - fan
Ring - sing
Trick - brick
Jeep - deep
Clap - slap
Hand - band
Fight - right
Cut - hut
More - core
Eye - bye
Boil - toil
Tear - bear
Game - fame
Like - bike
Catch - match
Card - hard
Reel - feel
King - sing
Down - town
Cool - pool
Man - ban
Bad -  had
Hotel - motel
Cast - mast
Brook - crook
Gun - sun
Goat - boat
Crab - grab
Donkey - monkey
Table - cable
Tree - free

Sow - how
Then - when
Hit - bit
Now - cow
Bag - nag
Seed - feed
Tail - sail
Few - sew
Belt - felt
Read - bead

Single - mingle
Teach - bitch
Rain - main
Borrow - sorrow
Fan - pan
Knife - wife







Sunday, April 17, 2022

मुलांनी शालेय जीवनातच ही पुस्तके वाचली पाहिजेत!

 नमस्कार मित्रांनो,
परवा माझ्या  शाळेत पेंटिंग चे काम सुरू होते. शाळेची नवीन इमारत असल्यामुळे संपूर्ण इमारतीला विविध चित्रांच्या माध्यमातून बोलकी आणि विद्यार्थ्यांना आवडेल अशा पद्धतीने  फुलवण्याचे काम आम्ही गावातील मंडळीच्या सहकार्याने करत होतो. सर्वप्रथम शाळेच्या व्हरांड्यामध्ये विविध विषयांची व विविध प्रकारची चित्रे काढून पूर्ण झाली. विविध नकाशे, मराठी आणि इंग्रजी ची विविध प्रकारची माहिती, विद्यार्थ्यांना उपयोगी पडणारे सामान्य ज्ञानाचे विविध घटक आणि कितीतरी प्रकारची बरीच चित्रे पूर्ण केल्यानंतर माझ्या मनात एक विचार आला की, आपण शाळेच्या एका चित्रात विद्यार्थ्यांनी अगदी बालवयात म्हणजेच शालेय जीवनातच वाचली पाहिजेत अशा काही महत्वाच्या पुस्तकांची यादी करून जर एका चित्रात लिहिली तर  त्यांना जीवनभर आवश्यक असलेले ज्ञान आणि व्यक्तिमत्त्व विकासासाठी आवश्यक असलेले कौशल्य किंवा संस्कार अगदी सहजपणे मिळून जातील. एकतर ग्रामीण भागात विद्यार्थ्यांना वाचण्यासाठी हवी ती पुस्तके मिळत नाहीत किंवा त्यांना वाचनाची आवड असली तरी महत्त्वाच्या आणि प्रेरणा देणाऱ्या पुस्तकांची नावे त्यांना माहिती नसतात. मग यावर विचार करून आम्ही असे ठरवले की, जर विद्यार्थ्यांसमोर नेहमी राहतील अशा पद्धतीने दहा वीस पुस्तकांची नावे एखाद्या चित्रात लिहिली तर अगदी बालपणातच पाहून पाहून त्यांना त्या पुस्तकांची नावे पाठ होऊन जातील आणि भविष्यात वेळ मिळाल्यानंतर अगदी आवर्जून ते ही पुस्तके नक्कीच वाचायचा प्रयत्न करतील कारण आम्ही या चित्राला नावच असे दिले की काही झाले तरी विद्यार्थ्यांना ही पुस्तके वाचण्याची ओढ मनात सदैव निर्माण झाल्याशिवाय राहणार नाही. तर काय होते मग या चित्राचे हेडिंग किंवा मथळा ...तर तो होता...
  'विद्यार्थ्यांनी वाचण्यासारखी पुस्तके
'.... मग आम्ही कोणत्या पुस्तकांची नावे या चित्रात लिहिली आणि त्या पुस्तकांचे लेखक कोण होते याबद्दल चला जाणून घेऊया अगदी थोडक्यात... तुम्हालाही आवडले तर ही पुस्तके नक्की वाचा आणि तुमच्या किशोरवयीन मुलांना ही पुस्तके नक्की वाचायला द्या... आणि हो बरं का ही पोस्ट तुम्हाला कशी वाटली हे मात्र नक्की कमेंट करून कळवा.... चला तर मग आम्ही लिहिलेल्या पुस्तकांची नावे आणि त्यांची थोडक्यात माहिती घेऊया.....

1) यश तुमच्या हातात :

मित्रांनो मला अतिशयआवडलेले असे हे पुस्तक आहे. या पुस्तकाचे लेखक शिव खेरा हे आहेत. मी जेव्हा पहिल्यांदा हे पुस्तक वाचले त्यावेळेस माझ्यात झालेला बदल केवळ शब्दात व्यक्त करणे माझ्यासाठी अशक्य आहे. या पुस्तकाच्या वाचनानंतर आपल्या अंतर्मनात होत जाणारा बदल अगदी सुरुवातीपासूनच आपल्याला जाणवू लागतो. मला तर वाटते अगदी पाचवी सहावीत असतानाच प्रत्येक विद्यार्थ्याला हे पुस्तक वाचायला दिले गेले पाहिजे. या पुस्तकातून व्यक्तिमत्त्व विकासासाठी आवश्यक असणारे संस्कार अगदी बालवयातच विकसित होण्यासाठी खूप खूप मदत होते. मला आताही आठवते, मी माझ्या कित्येक विद्यार्थ्यांना हे पुस्तक भेट म्हणून दिलेले आहे. सकारात्मक दृष्टिकोन, आत्मविश्वास आणि धैर्य यांचा विकास होण्यासाठी या पुस्तकाला तोडच नाही. अगदी छोट्या छोट्या गोष्टींच्या मदतीने श्री शिव खेरा सरांनी जे पाठ या पुस्तकात लिहिले आहेत ते आपल्या आंतर मनावर कायमस्वरूपी प्रभाव निर्माण करतात. या पुस्तकातील सकारात्मक आणि नकारात्मक दृष्टिकोनामुळे जीवनावर होणारे परिणाम जर आपण काळजीपूर्वक वाचले तर आपण आयुष्यात अपयशापासून हजारो कोस दूर राहू शकतो याची मला खात्री वाटते. मला वाटते प्रत्येकाने अगदी आवर्जून हे पुस्तक वाचलेच पाहिजे.



2) रिच डॅड पुअर डॅड :
 रॉबर्ट कियोसाकी यांनी लिहिलेले हे एक अप्रतिम असे पुस्तक आहे. त्यांनी या पुस्तकातून आर्थिक श्रीमंती कशा पद्धतीने अगदी सहजपणे मिळवता येते हे सिद्ध करून दाखवले आहे. आपणा सर्वांना श्रीमंत व्हावे असे वाटते पण पैसे सहजपणे अगदी कशा पद्धतीने कमवता येतात याचे पूर्ण स्पष्टीकरण त्यांनी या पुस्तकात दिलेले आहे. मला वाटते अठरा वर्षे पूर्ण झालेल्या आणि भविष्याचा विचार करणाऱ्या प्रत्येक युवकांच्या हातात हे पुस्तक पडलेच पाहिजे. ज्यांनी नुकतीच कमाई करायला सुरुवात केली आहे त्यांच्यासाठी हे पुस्तक म्हणजे अगदी सोनेरी सुरुवात म्हणायला हरकत नाही. हे पुस्तक मराठी भाषेतही उपलब्ध आहे. पैसे आपल्यासाठी कसे काम करतात आणि आपल्याला अजून श्रीमंत कसे बनवतात हे जाणून घेण्यासाठी हे पुस्तक एकदा नक्की वाचावे...


3) राजमुद्रा :
 मनोहर भोळे या लेखकाने  लिहिलेले हे एक अतिशय सुंदर असे पुस्तक आहे.स्पर्धा परीक्षेची तयारी करून अधिकारी व्हायची इच्छा असलेल्या मुलांसाठी तर हे पुस्तक म्हणजे एक खूप मोठे मार्गदर्शकच. या पुस्तकात लेखकाने अतिशय जिद्द आणि मेहनत घेऊन कठीण परिस्थितीचा सामना करत मोठे मोठे अधिकारी बनलेल्या बारा यशस्वी अधिकाऱ्यांची
 माहिती आणि जीनवप्रवास  अतिशय सुंदर आणि सोप्या भाषेत वर्णन केलेला  आहे. हिंगोली जिल्ह्यातील अतिशय ग्रामीण भागातील पांडुरंग पोले नावाचा एक विद्यार्थी कशा पद्धतीने अतिशय विपरीत परिस्थितीत अभ्यास करून आय. ए. एस. अधिकारी बनतो ही माहिती वाचल्यानंतर आपल्याला जी प्रेरणा मिळते ती अद्भूतच म्हणावी लागेल.... चला तर मग एकदा हे पुस्तक वाचून काढा.


4) Think And Grow Rich:
 विचार करा आणि श्रीमंत व्हा. हे पुस्तक मराठीसह कितीतरी भाषेमध्ये उपलब्ध आहे. नेपोलियन हिल या महान लेखकांने लिहिलेले हे पुस्तक गेल्या कित्येक वर्षापासून बेस्ट सेलर पुस्तक बनलेले आहे. जीवनात यशस्वी होण्यासाठी आयुष्यातील सुरुवातीची सोळा वर्षे अतिशय महत्त्वाची असतात. या सोळा वर्षात मुलांवर अतिशय उच्च दर्जाचे संस्कार केले तर त्यांचे संपूर्ण जीवनच अतिशय आनंदी, प्रसन्न, समृद्ध आणि यशस्वी बनुन जाते. या पुस्तकातून नेपोलियन हिल यांनी नेमकी हीच गोष्ट अगदी स्पष्टपणे वर्णन करून सांगितलेली आहे. नेपोलियन हिल यांनी 500 यशस्वी व्यक्तींचा सखोल अभ्यास केला आणि त्यानंतर त्या सर्वांमध्ये यश मिळवून देणारी नेमकी कोणती गोष्ट होती आणि तिने त्यांना कसे यशस्वी बनवले हे अगदी सोप्या भाषेत प्रभावीपणे मांडलेले आहे. आपल्याला आपलीही मुले यशस्वी आणि कर्तत्ववान व्हावी असे जर वाटत असेल तर त्यांच्या हातात हे पुस्तक द्यायला नको का...?


5) आमचा बाप अन आम्ही: 
डाॅ नरेंद्र जाधव यांचे हे पुस्तक आहे. हे पुस्तक वाचून आपल्या मनाचा कणखरपणा हजारो पटींनी वाढलाच म्हणून समजा. शिक्षणाचा आपल्या जीवनावर किती  सकारात्मक परिणाम होतो आणि आपले जीवन कशा पद्धतीने झपाट्याने बदलून जाते याचे सर्वोत्कृष्ट उदाहरण आपल्याला या पुस्तकातून पाहायला मिळते. लेखकाने या पुस्तकातून केलेले वडिलांचे वर्णन आणि त्यांची शिकवण आपल्यासाठी कायम स्वरूपाची प्रेरणा बनून राहते. अगदी शून्यापासून सुरुवात झालेला जीवनाचा प्रवास आणि त्यांच्या कुटुंबातील भावंडांनी मिळवलेले डोळे दिपवून टाकणारे यश पहिले की, शिक्षण म्हणजे वाघिणीचे दूध आहे हे शब्द अगदी खरे वाटल्याशिवाय राहत नाहीत बरं का.


6) विद्रोही तुकाराम : 
डाॅ. आ.ह. साळुंखे सर यांच्या पुस्तकांपैकी हे एक अतिशय अप्रतिम पुस्तक आहे. जगद्गुरू संत तुकाराम महाराज यांचे विषयी अगदी सखोल आणि अभ्यासपूर्ण अशी माहिती या पुस्तकातून आपणाला वाचण्यास  मिळते. संत तुकाराम महाराज यांचे संपूर्ण जीवन चरित्र आणि जीवन कार्य या पुस्तकातून अतिशय सुंदर पद्धतीने रेखाटलेले  आहे. संत तुकाराम महाराज यांच्याविषयीचे हे पुस्तक वाचून मला तरी वाटते खरी श्रद्धा आणि आस्था कशी असावी हे या पुस्तकातून अगदी अप्रतिमपणे वर्णन केलेले आहे. श्रद्धा आणि अंधश्रद्धा, कर्मकांड, अनिष्ट रूढी परंपरा आणि लोकजीवनातील सामाजिक भेदभाव नष्ट करून विज्ञानवादी आणि डोळस जीवन जगण्यासाठी जीवनभर पुरेल असे मार्गदर्शन आपल्याला या पुस्तकातून नक्कीच मिळू शकते.


7) शिवाजी कोण होता ? :
काॅ. गोविंद पानसरे सरांनी लिहिलेले छत्रपती शिवाजी महाराज यांचेवरील हे एक अतिशय सुंदर असे छोटेखानी पुस्तक आहे. मी आत्तापर्यंत शिवाजी महाराजांबद्दल जेवढे काही वेगवेगळी पुस्तके वाचली त्यापेक्षा हे अगदी आगळेवेगळे पुस्तक आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज  अगदी कमी वेळात जर समजून घ्यायचे असतील तर हे पुस्तक एक सर्वोत्तम पर्याय आहे. एक आदर्श राजा कसा असतो हे आपल्याला या पुस्तकातून अतिशय सुरेख पद्धतीने स्पष्ट केलेले आहे.



8) स्टीलफ्रेम: 
खूप खूप शिकून खूप खूप मोठे होऊ इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यानी हे पुस्तक कायम आपल्या जवळ ठेवावे असेच आहे. हे पुस्तक वाचताना जर आपले वय 30 पेक्षा कमी असेल  तर आपल्याला नक्कीच वाटते की ,आपण एकदा तरी स्पर्धा परीक्षा देऊन खूप मोठा अधिकारी झाले पाहिजे आणि हे पुस्तक वाचताना जर आपले वय चाळीसच्या घरात असेल तर मात्र नक्कीच पश्चाताप झाल्याशिवाय राहत  नाही. मनात एक खंत रेंगाळत राहते की, अरेरे.. हे पुस्तक जर मी अगोदरच वाचले असते तर माझ्या मध्ये लपलेला अधिकारी कधीच बाहेर आला असता आणि आज लाल गाडीच्या दिव्यात बसून मी ऐटीत देशसेवा करत फिरत राहिलो असतो. या पुस्तकाचे लेखक फारूक नाईकवाडे हे आहेत.

_________________________________________________ 
मित्रांनो, अज्ञान हे कधीही भयंकरच असते त्यामुळे अगदी बालवयापासून मुलांच्या मनावर योग्य आचार विचारांचे संस्कार जर रुजवले तर भविष्यात निर्माण होणाऱ्या अपरिमित हानी पासून आपण त्यांचे निश्चितच रक्षण करू शकतो....धन्यवाद.


Thursday, February 10, 2022

150 मराठी वाक्प्रचार आणि त्यांचे अर्थ

 नमस्कार मित्रांनो,

 आज आपण शालेय जीवनात उपयोगी पडणारे शंभर महत्त्वाचे मराठी वाक्प्रचार पाहूया. वाक्प्रचार हा मराठी व्याकरणाचा अतिशय महत्त्वाचा असा प्रकार आहे. मराठी विषयाच्या पेपरमध्ये दरवर्षी वाक्प्रचाराचा अर्थ सांगून वाक्यात उपयोग करा असा प्रश्न हमखास असतोच. हा प्रश्न अचूक सोडवला की पैकीच्या पैकी मार्क मिळतात. पण मराठी भाषेतील असे कित्येक दररोज उपयोगी पडणारे वाक्प्रचार आहेत त्यांचा अर्थ आपल्याला माहीतच नसतो.. चला तर मग आज आपण महत्त्वाचे असे काही वाक्प्रचार पाहूया आणि त्यांचा अर्थ शिकून घेऊया.

खडा टाकून पाहणे - अंदाज घेणे
कावराबावरा होणे  - बावरणे
काखा वर करणे - आपल्याजवळ काहीच नाही असे सांगणे
कपाळ फुटणे - दुर्दैव येणे
डोळे पाणावणे - डोळ्यात पाणी येणे
तडीस नेणे - पूर्ण करणे
घोडे मारणे - नुकसान करणे
थोबाड रंगवणे - तोंडात मारणे
ताळ्यावर आणणे -  योग्य समज देणे
संभ्रमात पडणे -  गोंधळणे
हात चोळणे - चरफडणे
हाता पाया पडणे - खूप विनंती करणे
वठणीवर आणणे -  विनम्र बनवणे
राम नसणे - अर्थ नसणे
मूग गिळणे -  शांत राहणे
साखर पेरणे - गोड गोड बोलून आपले करणे
माश्या मारणे - रिकामटेकडे असणे
वाटाण्याच्या अक्षता लावणे - नकार देणे
हाय खाणे - धास्ती घेणे
हूल देणे - चकवणे
आभाळ कोसळणे - खूप मोठे संकट येणे
उत येणे - अतिरेक होणे
गाशा गुंडाळणे - एकाएकी निघून जाणे

काना डोळा करणे - दुर्लक्ष करणे
कपाळमोक्ष होणे - मरणे
अन्नास जागणे - उपकारांची जाणीव ठेवणे
उचल बांगडी करणे - एखाद्याची जबरदस्तीने हकालपट्टी करणे
आकाश ठेंगणे होणे - खूप आनंद होणे
कणीक तिंबणे - खूप मार देणे
अंगाचा तीळ पापड होणे - खूप राग येणे
घाम गाळणे - खूप कष्ट करणे
चौदावे रत्न दाखवणे - खूप मार देणे
जीव खाली पडणे - काळजीतून मुक्त होणे
डोळ्यात खूपणे - सहन न होणे
तोंडाला पाने पुसणे - फसवणे
तारांबळ उडणे - अतिशय घाई घाई होणे
जीवाची मुंबई करणे - खूप मजा करणे
घोडे पेंड खाणे - अडचण निर्माण होणे
चंग बांधणे - निश्चय करणे
सोन्याचे दिवस येणे - चांगले दिवस येणे
हात ओला होणे - फायदा होणे
विडा उचलणे - निश्चय करणे
मनाने घेणे - निश्चय करणे
वाचा बसणे - बोलता न येणे
हातपाय गळणे - धीर सुटणे
केसाने गळा कापणे - घात करणे
आकाश फाटणे - खूप मोठी संकटे येणे
अटकेपार झेंडा - लावणे खूप पराक्रम करणे
गुजराण करणे - उदरनिर्वाह करणे
खो घालणे - संकट निर्माण करणे

वाट लावणे -  मोडून तोडून टाकणे
राम म्हणणे - शेवट होणे
लौकिक मिळवणे - सर्वत्र मान मिळवणे
मनावर ठसणे - मनावर जोरदारपणे बिंबवणे
मधाचे बोट लावणे - आशा दाखवणे
स्वर्ग दोन बोट उरणे - खूप आनंद होणे
हात देणे - मदत करणे
हाय खाणे - धास्ती घेणे
श्रीगणेशा करणे -  सुरुवात करणे
मात्रा चालणे - योग्य परिणाम होणे
भान नसणे - जाणीव नसणे
जीवाचा धडा करणे - पक्का निश्चय करणे
जीव भांड्यात पडणे - काळजी दूर होणे
डोळे निवणे - समाधान वाटणे
तोंड काळे करणे - नजरेआड होणे
थांग न लागणे - कल्पना न येऊ देणे
थुंकी झेलणे - लाचारी पत्करणे
डोळ्यात धुळ फेकणे -  फसवणे
तिलांजली देणे -  सोडून देणे
अन्नास लावणे - उपजीविकेचे साधन मिळवून देणे
कुत्रा हाल न खाणे - अतिशय वाईट स्थिती येणे
कायापालट होणे - पूर्णपणे बदलणे होणे
उन्हाची लाही फुटणे - अतिशय ऊन पडणे
आच लागणे - झळ लागणे
अत्तराचे दिवे लावणे - भरपूर उधळपट्टी करणे
अडकित्तात सापडणे - संकटात अडकणे
कंठस्नान घालणे - ठार मारणे
खडे चारणे - शरण येण्यास भाग पाडणे
गुण दाखवणे - खरे रूप दाखवणे
गंगेत घोडे न्हाणे - खूप समाधान वाटणे

घडी भरणे - विनाश काळ जवळ येणे
घर धुवून नेणे - सर्वच लुबाडून नेणे
घर डोक्यावर घेणे - खूप गोंधळ घालणे
घोडे मध्येच आडणे - प्रगतीत खंड पडणे
चतुर्भुज होणे - कैद होणे
चव्हाट्यावर आणणे - उघडकीस आणणे
चारी दिशा मोकळ्या होणे - स्वतंत्र होणे
जमीनदोस्त होणे - पूर्णपणे नष्ट होणे
जंग जंग पछाडणे - खूप प्रयत्न करणे
जिभेला हाड नसणे - मनात येईल ते बोलणे
जीवात जीव येणे - हिम्मत येणे
जीव मेटाकुटीस येणे - खूप त्रास होणे
जीव अधीर होणे - उतावीळ होणे
जीव टांगणीला लागणे - चिंताग्रस्त होणे
जीवावर उदार होणे - जीव देण्यास तयार असणे
जीवाचे रान करणे - खूप कष्ट करणे
झळ लागणे - दुष्परिणाम होणे
जीव थोडा थोडा होणे - खूप काळजी वाटणे
टक लावून पाहणे - एकसारखे पाहणे
जीव तीळ तीळ तुटणे - एखाद्यासाठी तळमळणे

दाद न देणे - पूर्णपणे  दुर्लक्ष करणे
दात धरणे - शत्रुत्व करणे
दाढी धरणे - विनंती करणे
धाबे दणाणणे - खूप घाबरणे
पाठ दाखवणे - पळून जाणे
पदरात घालणे - चूक पटवून देणे
बत्तीशी दाखवणे - खूप हसणे
पाणी पडणे - वाया जाणे
नांगी टाकणे - हातपाय गळणे
नजर करणे - भेटवस्तू देणे
पोटाची दामटी वळणे - खायला न मिळणे
पाऊल वाकडे पडणे - वाईट मार्गाने जाणे
बोल लावणे - दोष देणे
बुचकळ्यात पडणे - गोंधळून जाणे
नाक मुरडणे - नापसंती दाखवणे
दुधात साखर पडणे - अधिक चांगले घडणे

पदर मोड करणे - स्वतःचे पैसे दुसऱ्यासाठी खर्च करणे

द्राविडी प्राणायाम करणे - सोपा सोडून कठीण मार्ग धरणे

पाचवीला पुजणे - कायम संकटांची सोबत असणे

मनात मांडे खाणे - मनोराज्य करणे

राईचा पर्वत करणे - शिल्लक गोष्टीला जास्त महत्त्व देणे
पाणी दाखवणे - सामर्थ्य दाखवणे
नाक वर असणे - दिमाख असणे
धरणे धरणे - हट्ट करणे
पोटात शिरणे - मन जिंकणे
पोटात घालणे - क्षमा करणे
पाण्यात पाहणे - खूप तिरस्कार करणे
फाटे फोडणे - अडचणी निर्माण करणे
पोटाला चिमटा घेणे - काटकसर करणे
बत्तीशी रंगवणे - जोराने थोबाडत मारणे
नजरेत भरणे - उठून दिसणे
दातखिळी बसणे - बोलणे अवघड होणे
नाकाने कांदे सोलणे -  बढाया मारणे
नांगी ठेचणे - शिक्षा देणे
राख होणे - पूर्ण नष्ट होणे
डांगोरा पिटणे - सगळीकडे बातमी पसरवणे
तोंडात बोट घालणे - खूप आश्चर्य होणे
दबा धरून बसणे - टपून बसणे
घोडे मध्येच आडणे - प्रगतीत खंड पडणे
कंबर कसणे - तयारी करणे

हातावर तुरी देणे - फसवून निसटून जाणे
रक्ताचे पाणी करणे - खूप मेहनत करणे
मधून विस्तव न जाणे - अतिशय शत्रुत्व असणे
बादरायण संबंध असणे - ओढून काढून संबंध तयार करणे
बोल लावणे - दोष देणे
नाक घासणे - स्वतःचे काम होण्यासाठी दुसऱ्याचे पाय धरणे
जीवाला घोर लागणे - खूप काळजी वाटणे
डोळे दिपवणे - थक्क करणे
डाळ शिजणे - सोय होणे
इकडचा डोंगर तिकडे करणे - फार अवघड काम पूर्ण करणे


Monday, February 7, 2022

Confusing Words

 नमस्कार मित्रांनो,
आज आपण इंग्रजीमधील आपला नेहमी गोंधळ उडवणारे शब्द पाहणार आहोत.इंग्रजीमध्ये असे काही शब्द किंवा शब्दांच्या जोड्या असतात ज्यांचे उच्चार जवळपास सारखे असतात परंतु त्यांचे अर्थ मात्र वेगवेगळे असतात. जर आपण अशा शब्दांचे अर्थ नीटपणे लक्षात ठेवले तर कोणत्या शब्दाचा अर्थ काय आहे हे सांगताना आपली तारांबळ उडणार नाही आणि योग्य वेळी आपण अचूक शब्द वापरून आपल्या चुका सहजपणे टाळू शकतो. खालील शब्दांची जोडी पहा म्हणजे तुमच्या चटकन लक्षात येईल की कशा पद्धतीने केवळ उच्चारात सारखेपणा असल्यामुळे आपल्याला असे शब्द वापरताना मनात गोंधळ निर्माण होतो....
1) Quiet (क्वाइट) शांत 
Vijay was very quiet yesterday.
2) Quite (क्वाइट) पूर्णपणे
Vijay was quite nervous yesterday.
वरील पहिल्या वाक्याचा अर्थ होतो, काल विजय खूप शांत होता. आणि वरील दुसऱ्या वाक्याचा अर्थ होतो, काल विजय पूर्णपणे चिंताग्रस्त होता. आता कोणत्या ठिकाणी कोणता शब्द वापरायचा हे अचूक समजण्यासाठी दोन्ही शब्दांचे अर्थ पक्के माहिती असायला हवेत नाही का.... चला तर मग आता आपण अशा अजून काही सारख्या दिसणाऱ्या शब्दांच्या जोड्या पाहूया जी आपली धांदल उडवतात....

1) Boar (बाॅर ) डुक्कर
1) Bore (बाॅअर) तीच ती गोष्ट सांगून सतावणे


2) Lose (लूझ) पराभूत होणे
2) Loose (लूस) ढिला,सैल


3) Differ (डिफर) मतभेद असणे
3) Defer (डिफर) लांबणीवर टाकणे


4) Beside (बिसाइड) जवळ,बाजूला
4) Besides (बिसाइड्झ) शिवाय,आणखी


5) Dye (डाइ) रंग देणे
5)Die (डाइ) मृत्यू पावणे


6)Site (साइट) खुली जागा
6)Sight (साइट) दृष्टी


7)Cast (कास्ट) फेकणे
7) Caste (कास्ट) जात


8) Principal (प्रिन्सिपल) सर्वात महत्वाचा,प्रमुख
8) Principle (प्रिन्सिपल) सामान्य नियम


9)Brake (ब्रेइक) गतिनिरोधक
9) Break (ब्रेइक) फोडणे


10) Except (इक्सेप्ट) व्यतिरिक्त
10) Expect (इक्सपेक्ट) अपेक्षा धरणे


11)Pray (प्रेइ) प्रार्थना करणे
11)Prey (प्रेइ )भक्ष्य,शिकार


12)Teem (टीम) विपुल असणे
12)Team (टीम) खेळातील एका बाजूचा संघ


13) Floor (फ्लाॅअर) जमीन,मजला
13)Flour (फ्लाॅउअर) धान्याचे पीठ


14)Float (फ्लोट) तरंगणे
14)Flout (फ्लाउट) अवहेलना करणे


15)Week (वीक) आठवडा
15) Weak (वीक) अशक्त


16)idol (आइडल) मूर्ती,आवडती व्यक्ती
16) idle (आइडल) रिकामटेकडा


17)Advise (अडव्हाइझ) उपदेश (नाम)
17)Advice (अडव्हाइस) सल्ला देणे (क्रियापद)


18)Practise (प्रॅक्टिस) सराव करणे (क्रियापद)
18) Practice (प्रॅक्टिस) सराव (नाम)


19)Story (स्टॉरि) गोष्ट,कथा
19) Storey(स्टॉरि) मजला


20)Dairy (डेअरि) दुग्धालय
20)Diary (डाइअरि) रोजनिशी


21)Vein(व्हेइन) रक्तवाहिनी
21)Vain(व्हेइन) गर्विष्ठ, व्यर्थ


22)Pole(पोल) खांब,काठी
22) Poll(पोल) मतदान


23)Route(रूट) मार्ग,वाट
23)Rout(राउट) दाणादाण करणे


24)Tale(टेल) कथा
24)Tail(टेल) शेपूट


25) Weather(वेदर) हवामान
25) Whether(व्हेदर)  कसेही असले तरी


26)Feat(फीट) पराक्रम
26)Feet(फीट) पाऊले


27)Gate (गेइट) फाटक
27) Gait (गेइट) चालण्याची ढब


28)Hare (हेअर) ससा
28)Here(हिअर) येथे


29)Suit(स्यूट) फिर्याद
29)Suite(स्वीट) साधनसामग्रीचा संच


30) Check (चेक) तपासणे
30) Cheque (चेक) धनादेश

31) sell (सेल) विकणे (क्रियापद)
31) sale(सेल) विक्री (नाम)


32) career (करिअर) व्यवसाय,जीवनक्रम
32) carrier (करिअर) वाहक


33) Desert (डेझर्ट) वाळवंट
33) Dessert (डिझर्ट) मिष्ठान्न


34) Eligible (इलिजीबल) लायक, पात्र
34) illegible (इलेजिबल) सहज वाचता न येणारे


35) Emerge(इमर्ज) उदयास येणे
35) immerge (इमर्ज) एखाद्या कामात झोकून देणे


36) Eminent (इमिनंट) प्रसिद्ध
36) imminent (इमिनंट) लवकरच घडणारा


37) Dual (ड्युअल) दोन, दुप्पट
37) Duel (ड्युएल)  द्वंद्वयुद्ध


38)Fair (फेअर) योग्य, गोरा, सुंदर
38) Fare (फेअर) किराया, भाडे


39)Main (मेइन) प्रमुख, मुख्य
39) Mane (मेन) सिंहाच्या मानेवरील आयाळ


40) Insight (इन्साइट) अंतर्मन
40) Incite (इन्साइट) चिथावणी देणे


41) Rain (रेइन) पाऊस
41) Rein (रेइन) लगाम, अटकाव


42) Yoke (योक) जू
42) Yolk (योक) अंड्यातील पिवळा बलक


43) Wreak (रीक) व्यक्त करणे
43) Wreck (रेक) विनाश


44) Toe (टो) पायाचे बोट
44) Tow (टो) ओढून नेणे 


45) Rite (राइट) संस्कार, विधी
45) Right (राइट) खरे, योग्य, न्याय्य


46) Role (रोल) नटाची भूमिका
46) Roll (रोल) सुरळी, गुंडाळी


47) Physique (फिझीक) शरीराचा बांधा
47) Physic (फिझिक) औषध


48) Oar(आअर) वल्हे
48) Ore(आर) अशुद्ध धातु असणारा दगड


49) Raise(रेइझ) उचलणे, वर करणे
49) Raze(रेइझ) पुसून टाकणे


50) Petrol(पेट्रल) पेट्रोल
50) Patrol(पट्रोल) गस्त घालणे

---------------------------------------------------------------------------

अशाच प्रकारच्या गोंधळून टाकणाऱ्या इंग्रजी शब्दांच्या शेकडो जोड्या आहेत. आपण वेळोवेळी असे शब्द जोडीने लिहून ठेवले तर आपला खूप फायदा होतो बरं का.....    आता  वरील शब्दांचा उपयोग करून वेगळीवेगळी इंग्रजीची वाक्ये तयार करा म्हणजे वरील सर्व शब्द वाचण्याचा छान सराव होईल आणि हे सर्व शब्द सहज लक्षात राहायला मदतही होईल....!


Thursday, November 25, 2021

भारतीय पुरस्कार, Indian Awards

 नमस्कार मित्रांनो,
आज आपण अतिशय मनोरंजक आणि आपणा सर्वांचे कुतूहल वाढवणारी आणि त्याच वेळी आपली मान अभिमानाने उंचावणारी अशी अतिशय प्रेरणादायी माहिती वाचूया. वरील मथळा वाचून एका क्षणातच तुमच्या लक्षात आले असेल की, आज आपण आपल्या भारत सरकार तर्फे विविध क्षेत्रात मौल्यवान असे काम करणाऱ्या भारत मातेच्या सुपुत्रांना दिले जाणारे विविध पुरस्कार कोणते आहेत आणि ते कोण कोणत्या क्षेत्रात काम केल्यानंतर दिले जातात आणि त्यांची सुरुवात कधी नेमकी कधी झाली याबद्दल महत्वपूर्ण माहिती जाणून घेऊया. मित्रांनो, जो कोणीही व्यक्ती आपल्या तनमनाने आपल्या भारत मातेची सेवा करतो आणि जगाच्या पाठीवर आपल्या भारत मातेचे नावलौकिक करतो अशा महान वीरपुत्रांचा जयजयकार करणे हे, त्यांचे मनोधैर्य आणि आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी अत्यावश्यकच बनते हे वेगळे सांगण्याची गरज नाही. भारतीय संघराज्यात, समाजाच्या वेगवेगळ्या क्षेत्रात, मग ते कोणतेही क्षेत्र असो... कला, क्रीडा, समाजसेवा, आरोग्य, विज्ञान आणि इतरही अनेक क्षेत्रात अतिशय भरीव आणि अर्थपूर्ण योगदान देऊन समाजात सकारात्मक बदल घडवून आणणाऱ्या महान सुपुत्रांना वेगवेगळे पुरस्कार देऊन गौरविले जाते. तर आज आपण अशाच वेगवेगळ्या क्षेत्रात दिल्या जाणाऱ्या पुरस्कारांचे प्रकार आणि त्यांचे स्वरूप याबद्दल अतिशय उपयोगी अशी  माहिती पाहूया....

सर्वप्रथम आपण भारतातील सर्वोच्च नागरी पुरस्काराबद्दल माहिती घेऊया.....


1) भारतरत्न : भारत रत्न हा भारतातील सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे. आपल्या देशासाठी सर्वोच्च योगदान देणाऱ्या व्यक्तीस भारतरत्न पुरस्कार देऊन गौरविले जाते. अशा व्यक्तींनी देशासाठी सर्व आयुष्य वाहून घेतलेले असते. या पुरस्काराची स्थापना 2 जानेवारी 1954 रोजी झाली. सेवा ,कला, साहित्य, विज्ञान ,क्रीडा,मानव विकास, विश्वशांती इत्यादी क्षेत्रात अतुलनीय कामगिरी करणाऱ्या व्यक्तींना हा पुरस्कार दिला जातो. सुरुवातीला हा पुरस्कार जिवंत व्यक्तींना बहाल करण्याचे नियोजन होते पण 1955 साली त्यात सुधारणा करून मृत्यूनंतरही मरणोत्तर हा पुरस्कार देण्याची सोय करण्यात आली. आतापर्यंत 45 पेक्षा जास्त लोकांना भारतरत्न देऊन गौरविण्यात आलेले आहे. यातील तीन व्यक्ती ह्या परदेशी आहेत. लाल बहादूर शास्त्री, के. कामराज, आचार्य विनोबा भावे, एम. जी. रामचंद्रन, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, राजीव गांधी, सरदार वल्लभभाई पटेल, मौलाना अबुल कलाम आझाद, अरुणा असफ अली, जयप्रकाश नारायण, गोपीनाथ बोरदोलोई, मदन मोहन मालवीय यांना मरणोत्तर भारतरत्न पुरस्कार देण्यात आलेला आहे. सर्वप्रथम 1954 साली डाॅ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन, चक्रवर्ती राजगोपालचारी व डॉ. चंद्रशेखर वेंकटरमन यांना भारतरत्न पुरस्कार तत्कालीन राष्ट्रपती डॉ.  राजेंद्र प्रसाद यांच्या हस्ते देण्यात आला. मदर टेरेसा, अब्दुल गफार खान आणि नेल्सन मंडेला या तीन परदेशी व्यक्तींना भारत रत्न पुरस्कार देऊन गौरविण्यात आले आहे. सर्वात कमी वयात भारतरत्न पुरस्कार सचिन तेंडुलकरने मिळवलेला आहे. आता या पुरस्काराचे स्वरूप कसे आहे आणि हा पुरस्कार मिळवणाऱ्या व्यक्तींना कोणकोणत्या सुविधा मिळतात ते शोधून काढायची जबाबदारी मात्र तुमची बर का....

--------------------------------------------------------------------------------

2) पद्म पुरस्कार....
या पुरस्कारांचीही स्थापना 1954 साली करण्यात आली. प्रामुख्याने कला, शिक्षण, साहित्य, विज्ञान, अभिनय, समाजसेवा, आरोग्य, कारखानदारी इत्यादी क्षेत्रात बहुमोल योगदान देणाऱ्या व्यक्तींचा सन्मान करण्यासाठी हे पुरस्कार दरवर्षी 26 जानेवारी रोजी प्रजासत्ताक दिनी प्रदान केले जातात.
पद्म पुरस्कार तीन प्रकारचे आहेत...1) पद्मविभूषण, 2) पद्मभूषण आणि 3) पद्मश्री
(1) पद्मविभूषण : हा भारतातील दुसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे.
याचे स्वरूप म्हणजे एक पदक आणि एक प्रशस्तीपत्र असे आहे. भारताच्या राष्ट्रपतींच्या हस्ते हा पुरस्कार दिला जातो. आतापर्यंत 230 पेक्षा जास्त लोकांना हा पुरस्कार देण्यात आला आहे. हा पुरस्कार मिळविण्यात महाराष्ट्रातील व्यक्तींची संख्या उल्लेखनीय आहे. कोणत्याही क्षेत्रात देशाचे नाव मोठे करणाऱ्या व्यक्तींना हा पुरस्कार प्रदान केला जातो.
(2) पद्मभूषण - हा भारतातील तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे. याचीही स्थापना 1954 साली झाली.
(3) पद्मश्री - हा भारत सरकार तर्फे दिला जाणारा चौथा सर्वात मोठा पुरस्कार आहे. दर वर्षी 26 जानेवारी रोजी प्रजासत्ताक दिनी या पुरस्कारांचे वितरण केले जाते. आत्तापर्यंत बऱ्याच लोकांनी हे पुरस्कार नाकारलेले आहेत.

-------------------------------------------------------------------------------

शौर्य पुरस्कार.....


भारतीय सैनिकांना, त्यांनी दाखवलेल्या अतुलनीय शौर्याबद्दल, त्यांच्या साहसाचे कौतुक आणि सन्मान करण्यासाठी हे पुरस्कार बहाल केले जातात... या पुरस्कारांची स्थापना 26 जानेवारी 1950 या दिवशी करण्यात आली. शौर्य पुरस्कारांचे दोन विभाग पडले जातात. एक प्रत्यक्ष युद्धावेळी दाखवलेल्या शौर्याबद्दल देण्यात येणारे शौर्य पुरस्कार पुरस्कार आणि दुसरे शांततेच्या काळातील कायदा आणि सुव्यवस्था अबाधित ठेवण्यासाठी केलेल्या बहुमोल कामगिरीबद्दल देण्यात येणारे शौर्य पुरस्कार... चला तर मग आपण सर्वप्रथम युद्धकाळात दिल्या जाणाऱ्या शौर्य पुरस्कारांची माहिती घेऊया....
(1) परमवीर चक्र- हे भारतातील सर्वोच्च "Highest Military Award"  आहे. भारतीय राष्ट्रपतींच्या हस्ते हा पुरस्कार दिला जातो. आतापर्यंत 21 जणांना हा पुरस्कार देण्यात आलेला आहे. मेजर सोमनाथ शर्मा हे परमवीर चक्र मिळविणारे पहिले भारतीय होते. 14 वेळा हा पुरस्कार मरणोत्तर देण्यात आला . भारतीय सैन्यातील वीस जणांनी आणि भारतीय वायुसेनेतील एका अधिकाऱ्याला हा पुरस्कार मिळाला आहे.


(2) महावीर चक्र - हा युद्ध काळात दिला जाणार
 दुसरा सर्वात मोठा पुरस्कार आहे. जमिनीवरील युद्धात, आकाशातील युद्धात किंवा समुद्रातील युद्धात , या तिन्ही प्रकारच्या लढाईत दाखवलेल्या शौर्याबद्दल हा पुरस्कार दिला जातो. जिवंत असताना आणि मरणोत्तर हा पुरस्कार दिला जातो. आतापर्यंत 219 जणांना हा पुरस्कार मिळाला आहे. त्यात 74 जणांना मरणोत्तर हा पुरस्कार दिला गेला.
(3) वीर चक्र : हा भारतीय सैनिकांना प्रत्यक्ष युद्ध काळात दाखवलेल्या अतुलनीय सहसा बद्दल दिला जाणारा परमवीर चक्र आणि महावीर चक्र यानंतरचा तिसरा सर्वात मोठा सन्मान आहे. सर्वप्रथम 1947 साली हा पुरस्कार देण्यात आला. चला तर मग आत्तापर्यंत किती भारतीय वीर योद्ध्यांना हा पुरस्कार मिळाला याची माहिती सांगा पाहू.... यानंतर तुम्ही  शांतता काळात दिल्या जाणाऱ्या खालील शौर्य पुरस्कारांची माहिती गोळा करा आणि लक्षात ठेवा.....
1 अशोक चक्र
2 कीर्ती चक्र
3 शौर्य चक्र

-------------------------------------------------------------------------------

साहित्य क्षेत्रात दिले जाणारे पुरस्कार...
आता आपण भारतीय साहित्य क्षेत्रातील उल्लेखनीय कामगिरीबद्दल दिले जाणारे पुरस्कार पाहूया. भारतात एकापेक्षा एक सरस अशी लेखकांची परंपरा आहे. भारतीय साहित्य क्षेत्र अतिशय समृद्ध आणि विविधांगी आहे. भारतात वेगवेगळ्या भाषातून अतिशय वाचनीय असे लेखन झालेले आहे. चला तर मग आज आपण भारतीय साहित्य क्षेत्रासाठी चे कोणते पुरस्कार आहेत ते माहिती करून घेऊया....
(1) ज्ञानपीठ पुरस्कार  : हा आपल्या देशातील साहित्यक्षेत्रात दिला जाणारा सर्वात मोठा आणि सर्वात जुना पुरस्कार आहे. या पुरस्काराची सुरुवात 1961 साली झाली. हा पुरस्कार केवळ भारतीय लेखकांना दिला जातो. हा पुरस्कार मिळविण्यासाठी लेखन हे केवळ प्रमाणीत भारतीय भाषा आणि इंग्रजी मध्येच असले पाहिजे अशी अट आहे. हा पुरस्कार केवळ जिवंत लेखकांना दिला जातो. हा पुरस्कार मरणोत्तर दिला जात नाही. सर्वप्रथम 1965 साली मलयाळम साहित्यिक
श्री गोविंद शंकर कुरूप यांना त्यांच्या "ओडोक्वुघल" या कवितासंग्रहासाठी हा पुरस्कार देण्यात आला.

Question Tags: Rules, Examples, Exercises and Answers What is a Question Tag? A question tag is a short question added to the end of a state...